Neden Patent Tescili ?
Patent istemi ile devreye devlet veya devletin garantörlüğündeki bir kurum girer. Bu kurum da ulusal patent ofisidir. Patent ofisi buluş yapana, buluşun patent şartlarına haiz olması (yeni olması, sanayiye uygulanabilmesi ve tekniğin bilinen durumunu aşması) şartı ile buluşunu taklitlere karşı koruma sözü verir.
Dünyada patent koruması Türkiye'nin de 1930 yılında imza attığı uluslar arası "Paris Anlaşmasına" göre olur. Türkiye'de patentler bu genel anlaşmaya paralel olarak işleyen 551 sayılı kanun hükmündeki kararnameye göre korunur.
Patent yada Faydalı model, hak sahibine ne tür haklar ve imkanlar sağlar?
Buluşun ekonomik faydalarından sadece buluş sahibinin yararlanmasına imkan vererek, rakiplerine karşı teknik ve ekonomik üstünlük kazandırır.
Mülkiyet hakkı sağlayan bir hak olarak devir alınabilir ve devir edilebilir.
Söz konusu buluştan başkalarının (rakiplerin), yararlanmasını yasaklama hakkı sağlar.
Lisans verilmesi yoluyla başka kişilere hak tanıma imkanı verir. Lisans bir tür kiralama hakkıdır. Böylece, buluş sahibi buluşunu kendisi kullanırken, ekonomik bir yarar karşılığında yada karşı lisanslar alınması karşılığında, başkalarına da söz konusu hakkı kullandırma hakkını elinde tutmuş olur.
Tüm dünyada olduğu gibi ticari bir prestij sebebidir.
Taklit edilmesi halinde hukuki ve cezai her türlü yasal imkanın kullanılmasına imkan verir.
Tekniğin bilinen durumunu aşmayan buluşlara faydalı model belgesi verilir. Faydalı modeller bir patent türüdür ve genellikle küçük buluşlara verilen koruma belgeleridir.
Patentler firmalar için rekabetten korunmak veya rekabetçe üstün olmak için kullanılması gereken çok önemli bir araçtır. Firmalar hem ürünlerinde, hem de üretim tekniklerinde piyasa talepleri için veya oluşan problemlerin çözümü için yenilikler mutlaka yapmaktadırlar. Hem bu tip yeniliklerini, hem de daha rekabetçi olmak için sistemli olarak geliştirdikleri yeniliklerini mutlaka patentle tescillemelidir ki hakkı korunabilsin. |
Patentler
Sanayi alanındaki yenilik ve buluşlar, prodüktivitenin ve ekonomik büyümenin ana faktörlerindendir. Yenilik/buluş genel olarak yeni mamüllerin ve yeni usüllerin bulunması ve geliştirilmesi ve bunların ekonomiye intikalini sağlayan gelişim olarak kabul edilmektedir.
Etkili bir patent sistemi,ülke içinde ekonomik büyümeyi beraberinde getirebilir.Tarihi gelişmeler,etkin bir korumayı gerçekleştiren bir patent sisteminin ülkenin ekonomik gelişmesini de beraberinde getirdiğini göstermektedir.Diğer taraftan,teknolojinin tarihi gelişmesini,patent dökümanlarını incelemek suretiyle tesbit edebilmek te mümkündür.
Patent, teknolojik literatürün bir parçasıdır.Patent ayrıca önemli bir teşvik aracı da sayılmaktadır.Etkin bir patent sistemi,yaratıcı yetenekleri buluş yapmaya, iş adamlarını da yapılan buluşları sanayiye uygulamak suretiyle değerlendirmeye teşvik eder. Patentler, tarım dahil tüm sanayi dallarında teknolojik ilerleme getirecek araştırma ve geliştirme faaliyetinin oluşmasını teşvik eden ve teknik bilginin yayılmasında birinci derecede rol oynayan etkenlerdendir.Patent teşvik sistemi,sağladığı koruma itibariyle,imalat faaliyetinin genişletilmesinde fiili ve etkin bir rol üstlenmiştir.
Sınai hakların teknolojik gelişme açısından önemini özellikle patentler,faydalı modeler ile sınai resim ve modellerde görmek mümkündür.
Sınai hakların tanınması ve korunması bir yandan araştıma ve geliştirmenin teşviki ile teknik bilgilerin değerlendirilerek yaygınlaşmasını sağlarken,öte yandan da ülke içinde ve dışında olmak üzere teknoloji transferine uygun zemini hazırlar.
Buluş Kavramı: Buluş, tarım dahil sanayideki herhangi bir teknik problemin çözümüdür. Buluşlar bir ürüne veya usule ilişkin olabilir.
Patent Kavramı: Patent , Buluş sahibinin buluş konusu ürünü veya usulü, belirli bir süre üretme, kullanma veya satma yetkisini veren belgedir.
Buluşların Patentle Korunmasının Şartları
Buluşların patentle korunabilmesi için aşağıda belirtilen şartları taşıması gerekmektedir.
Yenilik
Tekniğin bilinen durumunun aşılması
Sanayiye uygulanabilirlik
Patent Verilemeyecek Konular
Aşağıda sayılan konular buluş niteliğinde olmadığı için patentle korunmazlar:
Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metodları
Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve kurallar.
Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri.
Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller.
İnsan ve hayvan vücuduna uygulanacak teşhis ve tedavi usulleri ile cerrahi usuller. (Bu usullerin herhangi birinde kullanılan terkip ve maddeler ile üretim usulleri hariç)
Patent Verilmeyecek Buluşlar
Konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar.
Bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleri, buluş niteliğinde olmalarına rağmen patent verilerek korunmazlar. |